Zielony Rycerz

To opowieść z cyklu legend arturiańskich, która zaczyna się na dobre 2 listopada. Wtedy to sir Gawain wyrusza, by zgodnie z danym słowem odnaleźć Zielonego Rycerza, któremu obiecał rewanż w pojedynku. Sir Gawain reprezentuje szlachetność, cnoty rycerskie i czystość serca, ale podczas swej wędrówki przez ziemię jałową ulegnie pokusie...

tłumaczenie z anonimowego tekstu angielskiego
Sir Gawain i Zielony Rycerz


część pierwsza
Gdy się skończyło oblężenie Troi,
Mury się piętnem pokryły i gruzach legły,
Rycerz, który zarzucił był podstępu sieci
Poniósł karę za podstępność swą, której dowiedziono w pełni.¹
To urodzony szlachetnie Eneasz i jego wyniosły ród
Od tamtej pory opanowali prowincje i dumnie rządzili
Ponad całym bogactwem Zachodnich Wysp².
Wielki Romulus do Rzymu bieży prędko;
Pysznie i śmiało buduje to miasto
I nazywa je własnym mianem, które do dziś nosi.
Tycjusz do Toskanii zaś, i wieże wznosi,
Langobard w Lombardii konstruuje domy,
A daleko za Francuskim Morzem Szczęsny Brutus³
Na rozległych i wysokich wzgórzach zakłada Brytanię,
piękną krainę. /a
Gdzie wojna i zniszczenie i dziwy, /b
Zabawiały kolejno. /a
I na zmianę zaznała ta ziemia /b
Szczęścia z niepowodzeniem. /a


I odkąd Brytanię stworzył ten wielki pan,
Rodzą się tu śmiałkowie w zachwycającym cieple,
Którzy dokonali wielu strasznych czynów.
Więcej się cudów dokonało w tej wesołej krainie
Niż w każdej innej, którą bym znał, od owych czasów,
Ale z tych, którzy kraj tworzyli, z królów Brytanii,
Król Artur uchodził za najdworniejszego,
Stąd też ja przygodę chcę tu odmalować,
Którą to niektórzy uznają za cud wielki,
I jeden z niezrównanych spośród Arturowych dziwów.
Jeśli zechcecie posłuchać mej pieśni choć przez chwilkę,
Tak jak ją usłyszałem we dworze, powtórzę wam
śpiesznie /a
Tak jak to opisano /b
W opowieści o męstwie /a
I połączono udatnie /b
Literami prawdy./a
Król ten spoczywał w Kamelocie⁴ na Boże Narodzenie;
Byli tam liczni dobrzy rycerze i weseli goście,
Odziani pięknie prawi bracia Okrągłego Stołu⁵,
Ucztując w przyjaźni z beztroską radością.
Tu prawdziwi mężowie w turniejach konkurowali z sobą,
Uczestniczyli w pojedynkach konnych owi rycerze,
Potem przyszli do dworu na tańczenie kolęd,
Bowiem uczta trwała już piętnaście dni,
I wszelkie jadło i uciecha wszelka była tam,
Taka radość i wesele, aż chwalebnie słyszeć,
Za dnia prześwietny gwar, w nocy tańce.
Radosne serca były ich wśród sal i komnat,
Owych panów i dam, bo żywot płynął słodko.
Na niezrównanych przyjemnościach płyną dni,
Najszlachetniejszym z rycerzy Chrystusa,
I damom najpiękniejszym, co żyły na ziemi,
I najprzystojniejszemu z królów, co dwór mieli.
Cały bowiem ten piękny lud wciąż był w
kwiecie wieku./a
Najszczęśliwsi z śmiertelników,/b
Król szlachetny sławny z siły:/a
Daleko by trzeba szukać/b
Tak krzepkiego pana wzgórza./a
Gdy Nowy Rok był już blisko, miał przyjść za dwa tygodnie,
Ten piękny lud przy podwójnym święcie był obsługiwany,
Kiedy król i towarzysze byli zebrani do kupy,
Śpiewy w kościele odbyły się i skończyły.
Księża i cały dwór okrzyknęli szczęsny ten czas,
Obwołali nadejście Godów, dobrą nowinę ludziom;
Potem dworzanie zbierają się wesoło, by wręczyć prezenty,
Nazywali je wyraźnie, wskazywali dłonią,
Targowali się długo i zawzięcie o te dary.
Damy w głos się śmiały, choć to one przegrały,
A ten, który wygrał, nie złościł się, jak pewnie wiecie⁶.
Tak bawiono się aż podano do stołu;
Gdy się umyli starannie, zajęli swe miejsca,
Najlepsi siedzieli najwyżej, jak przystoi,
Ginewra, szlachetna królowa pośrodku
Na podwyższeniu udekorowanym i odpowiednio ozdobionym
Drogocennymi jedwabnymi zasłonami, ponad tym baldachim,
Z tulońskich i tureckich bogatych kilimów,
Wszystkie haftowane i naszywane najdroższymi klejnotami
Jakie znalazły się w Brytanii, wiele
warte.
Piękna królowa, bez skazy,
Szare miała oczy.
Udatniejszej monarchini
Prawdę mówiąc nie znał nikt.
Ale Artur nie jadł póki wszyscy nie dostali;
Tak lekkie miał serce i takie młodzieńcze;
Życie swe miłował żywo - tym mniej chciał
Leżeć długo lub długo przesiadywać,
Tak niespokojną miał krew młodą i umysł szalony.
I także powodem do dumy, który radował mu serce,
Było, że ślubował nie jeść przy tak świętej okazji nim nie usłyszał wpierw
Historii o jakim pięknym uczynku lub walce jakiej ze stron dalekich,
O jakim dziwie potężnym, który byłby wiarogodny,
Dokonanym orężem przez (zbrojnych)mistrzów rycerskości,
Albo niektórzy po prośbie szukać poczęli jednego rycerza,
By się z nim zmierzyć, rzuciwszy życie
Za życie na szalę i pozostawiwszy fortunie
Decyzję, czy mu się powiedzie, czy też nie zgoła.
Taki jest obyczaj króla, gdy zasiada we dworze
Podczas każdego sławnego święta pośród swych pięknych gości
drogich wielce
Krzepko król stoi w majestacie
Aż cud jaki się zdarzy;
Przewodzi, z sercem rozradowanym,
Wielkiej radości w Nowy Rok.
Tak trwa on w majestacie, krzepki młody król,
Przemawiając przed głównym stołem⁷ z pięknymi drobiazgami.
Tu Gawain, zacny rycerz, siedzi przy Ginewrze,
Z Agravainem a la dure po jej drugiej stronie,
Obaj to słynni rycerze, bratankowie króla.
Biskup Baldwin powyżej pierwszy przy tym stole,
Oraz Yvain, syn Uriena, jedli z nim tam.
Tym kilku wraz z królową usługiwano odpowiednio;
Przy bocznych stołach siedziało wielu tęgich rycerzy.
Wnet nadchodzi pierwsze danie, przy hejnale trąbek,
Które świetnie przybrano jaskrawymi proporcami,
Przy głosie nowych bębnów i szlachetnych fletów.
Donośne były tryle, które zbudziły się tego dnia
W melodiach, które poruszały serca ludzi mocnych.
Wykwintne dania podano, niezwykłe potrawy,
Wybór duży jadła, na tak wielu półmiskach,
Że prawie brakło miejsca, by przed gośćmi ustawić
Srebrną zastawę z jedzeniem rozmaitym,
na obrusach.
Każdy gość piękny swobodnie
Częstuje się, nie krzywduje;
Przed każdą parą dań dwanaście;
Dobre piwo i białe wino razem.
O służbie samej nie muszę nic dodawać,
Bo jak rozumiecie, nie zbywało na niczym.(...)